ماهنامه الکترونيکي دوران شماره 148   اسفند ماه 1396
 

 
 

 
 
   شماره 148   اسفند ماه 1396


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تعداد نمايش: 473 بارانقلاب اسلامی‌، دیپلماسی‌ و تاریخ‌نگاری‌ جهان غرب
دکتر علی اشرف مجتهد شبستری : خوب است اقرار کنیم که در چـگونگی روبـه‌رو شدن با اندیشمندان خـارج از کـشور، درست عمل نکرده‌ایم. گاهی به‌ این‌نظر‌ تکیه کردیم، گاهی به آن‌نظر، شناخت خودمان را گره زدیم به‌ سلیقه این و آن‌آقا. این تذبذب به ما لطمه زد. نگذاشت روند معرفی انقلاب اسلامی در خـارج از کـشور به‌طور‌ طبیعی‌ جریان یابد.


تعداد نمايش: 498 باربهائیت وسلسله پهلوی
در دوران رضاخان به موازات کمرنگ کردن نقش روحانیت، بهائیان قدرت گرفتند و به صورت نمایان و بارز در عرصه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی ایران به ایفای نقش پرداختند. رضاخان شخصاً به بهائیان اعتماد فراوانی داشت، تا جایی که یک افسر بهایی به نام اسدالله صنیعی را به عنوان پیشکار و آجودان ولیعهد انتخاب کرده بود.


تعداد نمايش: 498 بارچند گزارش خواندنی
گزارش روزنامه‌های سوئیس از تاجگذاری شاه، ترياك كشي سلطنتي، بختيار سپربلاي شاه، وزيران كابينه «تمدن بزرگ»، باخت شاه در برابر دوستان قمارباز اشرف، و سه ميليون خبرچين ساواك، عناوین چند مطلب خواندنی است که به مخاطبان گرامی تقدیم می‌داریم.


تعداد نمايش: 515 بارروایات تازه از مبارزات امام در عراق
حجت الاسلام دعـایی‌: پس از تبعید امام به عراق، زمزمه‌هایی در ایران شنیده می‌شد که امام در عراق، دیگر فقط درس می‌خواند و درس می‌دهد و ساکت شده و مبارزه را از یاد برده است. طرفداران آّقای شریعتمداری این شایعات را دامن می‌زدند تا بتوانند مشی او را توجیه کنند. اما نامه هشدار امام به هویدا در فروردین 1346، نشاط خاصی در محافل روحانی ایجاد کرد.


تعداد نمايش: 504 باردستور عجیب اشرف پهلوی به ساواک!
زمانی که فردوست قائم مقام ساواک بود روزی اشرف از او خواست رفت و آمدها و تماسهای پرویز راجی را تعقیب کند و از زن هایی که با آنها رابطه دارد ‌عکس بردارد و همه را به وی گزارش کند! فردوست از این درخواست شدیداً جا خورد. او موضوع را در نامه‌ای محرمانه به شاه اطلاع داد و با کمال حیرت دید شاه در زیرآن نوشت: «انجام دهید!» شاه نه تنها اهمیت نمی‌داد که خواهرش چه می‌کند، بلکه اهمیت نمی داد که همه ساواک و تمام کشور نیز از روابط خواهرش مطلع شوند...


تعداد نمايش: 464 بارراه آهن رضا خان خدمت بود یا خیانت؟
راه آهنی که رضاشاه مجبور به احداث آن شد، برخلاف نیاز آن روز کشور از شمال به جنوب کشیده شد و مهمتر آنکه ارتباط هیچ شهری را به شهر دیگر برقرار نکرد. دستور کشیدن خط آهن را سفیر انگلیس در نقشه‌ای ساده بر روی کاغذ به رضاخان سپرد و وی نیز مستقیماً جهت اجرا آن را به وزیر راه کابینه خود داد! این نقشه که با بودجه ایران احداث شد یکی از آرزوهای دیرینه انگلیس را برآورده کرد و تردد متفقین در خاک ایران در جنگ دوم جهانی اهمیت این آرزو را نشان داد.


تعداد نمايش: 453 باررضاخان چگونه رضاشاه شد؟
موفقیت‌های رضاخان در سرکوب مخالفان، تشکیل مجلس پنجم شورای ملی با اکثریت طرفداران رضاخان، تصویب ماده واحده انقراض سلسله‌ی قاجاریه و انتقال سلطنت به پهلوی در مجلس پنجم و تاسیس مجلس موسسان برای رسمیت بخشیدن به این انتقال، مراحل مختلف تبدیل شدن رضاخان به رضاشاه بود.


تعداد نمايش: 507 باررضاخان و حوزه علمیه قم
رضاخان که پیش از به قدرت رسیدن در بازار تهران دسته عزاداری قزاقها را راه می‌انداخت، خود را مسلمانی تمام عیار معرفی کرده بود، گل به سر می‌مالید و دسته جات عزاداران را سربازان امام زمان می‌نامید و ... پس از به قدرت رسیدن، شمشیر از رو بست؛ روضه‌خوانی را ممنوع کرد؛ چادر از سر زنان کشید؛ پوشیدن لباس علما را قدغن کرد و...


تعداد نمايش: 489 بارکانون نویسندگان ایران
«کانون نویسندگان ایران» به‌ عنوان‌ یـک جـریان‌ فـرهنگی‌ در‌ کشور که چهره‌ای غیر مذهبی نیز‌ داشت‌ از جمله مراکزی بود که به بعضی سیاست‌های رژیـم پهـلوی اعـتراض داشت‌ و اعتراضات‌ خود را بیشتر در قالب بیانیه‌، اعلامیه و نامه سرگشاده آن‌ هم‌ بـا تـأکید بر قانون اساسی‌ مشروطه‌ و اعلامیه حقوق بشر بیان می‌کرد. اعضای کانون را فـعالان حزب توده و جامعه سوسیالیست‌ها‌ تشکیل‌ می‌دادند‌‌. مقاله حاضر فعالیت‌های کانون نویسندگان ایـران را در دو مقطع زمانی- زمستان 1346 تـا بـهار‌ 1349‌ و بهار 1356 تـا بـهمن 1357- بـر‌ پایه‌ اسناد‌ و مدارک‌ بازمانده‌ از کانون در‌ سـاواک‌ بررسی کرده است.


تعداد نمايش: 466 بارمعرفی كتاب
‌«اسناد فعالیت بهائیان در دوره محمدرضاشاه پهلوی»

در این کتاب علاوه بر پرونده‌ اسناد بهائیت، از پرونده‌ اسناد دیگری که به‌نحوی در ارتباط با بهائیت بوده و یا بهائیان در پدید آمدن آن رویداد نقش داشته‌اند، استفاده شده است. از‌جمله پرونده‌ اسناد مربوط به روابط ایران و اسرائیل، پرونده اسناد قیام 15 خرداد 1342، پرونده‌ اسناد واقعه‌ فیضیه قم و نیز پرونده‌های انفرادی برخی از رجال و سران دولتی که پیرو مسلک بهائی بودند و از این طریق برای استحکام جامعه‌ بهائیت تلاش می‌کردند.


بازخوانی آخرین سلسله شاهی

ماه اسفند ماه شکل گیری سلسله پهلوی و ماه بهمن، ماه فروپاشی این سلسله است. به این بهانه به بررسی اجمالی سیر شکل گیری تا فروپاشی سلسله پهلوی می‌پردازیم.
آخرین سلسله نظام شاهنشاهی ایران، سلسلۀ پهلوی نام داشت که رضاخان میرپنج آن را بنیان نهاد و خود 16 سال سلطنت کرد. رضاخان در 24 اسفندماه 1255ش در قصبۀ آلاشت از توابع سواد کوه مازندران متولد شد. اندکی پس از تولد، پدرش درگذشت و قیمومیت او را عمویش سرهنگ نصرالله‌خان به عهده گرفت. رضاخان از پانزده سالگی درجات نظامی را یکی پس از دیگری پشت سر نهاد، به‌طوری که در سال 1297ش به درجۀ سرتیپی و در 1299ش به درجۀ میرپنجی رسید.
عامل سیاسی کودتا، سیدضیاء‌الدین طباطبائی و عامل اجرائی و نظامی آن رضاخان بود. رضاخان و نیروهایش روز سوم حوت 1299ش وارد تهران شدند و حکومت نظامی اعلام کردند و تمام وزارت‌خانه‌ها و پست تلگراف را تعطیل نمودند. احمدشاه به‌ خواست کودتاچیان سیدضیاء‌الدین را به صدرات منصوب کرد و به رضاخان منصب سرداری داد. رضاخان در 1300ش وزیر جنگ شد. بعد از اعتراضات معتمد‌التجار و مدرس که از نمایندگان مجلس بودند رضاخان استعفا داد اما امنیت شهر با قتل‌های مرموز مختل شد و همین باعث استرداد رضاخان شد.
احمدشاه در سال 1302ش سردار سپه را به رئیس‌الوزرایی منصوب کرد و خود راهی اروپا شد از آن‌جا که در آن زمان دولت عثمانی از سلطنت به جمهوری تغییر یافته بود، در ایران نیز نظامیان به تحریک سردار سپه خواستار دولت جمهوری شدند لذا طرح جمهوریت تقدیم مجلس شد. اما با بروز تظاهرات به رهبری روحانیون، انصراف از جمهوریت توسط رضاخان اعلام شد. احمدشاه بعد از شنیدن این خبر، رضاخان را خلع کرد اما به علت تهدید نظامیان بار دیگر رضاخان روی کار آمد.
در سال 1304ش احمدشاه قصد بازگشت به کشور را داشت، اما به دلیل تظاهرات در تهران به علت کمیابی نان منصرف شد. در این اثنا رضاخان به منظور یکسره کردن کار قاجار عده‌ای از درباریان را به اتهام کمبود نان خلع کرد.
در اواخر مهر تظاهرات علیه قاجاریه شکل گرفت و روز نهم آبان مجلس شورای ملی جلسه علنی تشکیل داد و انقراض سلسله قاجاریه را اعلام نمود. حکومت به طور موقت به رضاخان واگذار شد و تعیین حکومت قطعی به نظر موسسان موکول گردید. سرانجام مجلس موسسان در روز 22 آذرماه سال 1304ش پادشاهی ایران را به رضاخان و اعقاب ذکور وی تفویض نمود.
رضاخان دولت را از حیث اداری و مالی برای اجرای طرح‌های زیر ساختی توسعه آماده کرد. راه‌های شوسه، آسفالته، راه آهن و نظام آموزشی جدید به تقلید از نظام‌های اروپایی شکل گرفت. دانشگاه تهران تاسیس شد و شماری از دانشجویان برای تحصیلات به خارج از کشور فرستاده شدند و برای صنعتی شدن کشور به کمک متخصصان به‌ویژه آلمانی‌ها گام‌های مهمی برداشته شد. اما بی‌توجهی به ویژگی‌های اجتماعی و فرهنگی در کشور، نارضایتی مردم عدم موفقیت طرح‌ها را رقم زد. شاه در سال 1305ش فرمان لغو کاپیتولاسیون را صادر کرد.
اولین عکس العمل روحانیت نسبت به شاه توسط شیخ محمد بافقی در فروردین 1306ش، زمانی صورت گرفت که بانوان درباری بدون حجاب از حرم حضرت معصومه (س) خارج شدند. روز بعد شاه با تجهیزات نظامی وارد قم شد و دستور ضرب و شتم روحانیون را صادر کرد. دومین اعتصاب روحانیت در اعتراض به اجرای قانون نظام اجباری بود که طی مذاکرات دولت با علمای قم و پذیرفته شدن تقاضاهای آن‌ها مبنی بر تجدیدنظر در قانون نظام اجباری، علما متفرق شدند.
در سال 1307 سیدحسن مدرس دستگیر و سرانجام در 1316 توسط عمال دولت به قتل رسید. همزمان با دستگیری سید حسن مدرس قانون لباس متحدالشکل به اجرا درآمد و پوشیدن لباس روحانیت فقط با جواز دولتی امکان‌پذیر بود. در این میان خلع سلاح عشایر علت دیگر برای جنبش علیه حکومت پهلوی شد.


 
     استفاده از مطالب با ذکر منبع مجاز مي باشد.                                                                                                    Design: Niknami.ir