ماهنامه الکترونيکي دوران شماره 194   بهمن ماه 1400
 

 
 

 
 
   شماره 194   بهمن ماه 1400


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تعداد نمايش: 3 بارقیام ۲۹ بهمن تبریز، تیر خلاص بر پیکر رژیم طاغوت
قیام خونین مردم تبریز در دو مقطع از تاریخ معاصر ایران بسیار موثر بود و مسیر تاریخ کشورمان را تغییر داد. یکی در دوره استبداد صغیر با تصرف تبریز (مهر۱۲۸۷) و حوادث منجر به شکست محمدعلی شاه (تیر 1288) و دیگری در ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ علیه محمدرضا پهلوی بود که هر دو تأثیر غیر قابل انکاری در روند تحولات تاریخ معاصر ایران به جا گذاشتند.


تعداد نمايش: 3 بارروایت سرکنسول آمریکا از قیام 29 بهمن مردم تبریز
....پلیس محلی خیلی زود کنترل خود را از دست داد و اقدام به عقب نشینی نمود. اوایل بعدازظهر، وقتی سربازان پیاده نظام به کمک پلیس شتافتند و وارد صحنه شدند و شلیک گلوله به سمت جمعیت به طور جدی آغاز گردید، آشوب در منطقه‌ای به طول 12 کیلومتر (از دانشگاه آذرآبادگان در شرق تا ایستگاه راه‌آهن در غرب شهر) و عرض 4 کیلومتر (از ستاد حزب رستاخیز در شمال تا دو بلوک مانده به کنسولگری امریکا در جنوب) گسترش یافته بود....


تعداد نمايش: 5 بارارزیابی مدیریت شاه بر ارتش ایران و پیامدهای آن
هایزر: تعجب من از این است که در پیکره ارتش ایران آن نیرویی که بیش از سایر نیروها به آمریکا وابسته بود نیروی هوایی بود. ولی همین نیرو زودتر از سایر نیروهای ارتش به انقلاب اسلامی ایران پیوست. نیروی هوایی جایی بود که ما انتظار کمترین ناآرامی را از نیروهای آن نداشتیم. زیرا سطح آموزش نیروی هوایی بالا بود و از نظر فرماندهی و آموزش با آمریکا ارتباطی نزدیک داشت. ولی گویا همین ارتباط نزدیک بیشتر به شعله خشم انقلابی دامن زد. ابتدا به بروز شکاف و سستی در ارتش و سپس به سقوط کل رژیم پهلوی انجامید.


تعداد نمايش: 5 باردر حاشیه انحلال ساواک
مجلس شورای ملی که در زمستان ۱۳۳۵ لایحه تاسیس ساواک را تصویب کرده بود، در زمستان ۱۳۵۷ لایحه انحلال آن را به تصویب رساند و سازمانی که توسط «تیمور بختیار» تاسیس شد، توسط پسرعمویش «شاپور بختیار» منحل گردید. هم تاسیس ساواک و هم انحلال آن، یک هدف را دنبال می‌کرد: برقرار نگاه داشتن حکومت پهلوی. با این حال تاسیس ساواک توانست به تحکیم حکومت پهلوی تا 22 سال دیگر کمک کند، ولی انحلال آن نه به بقای سلطنت کمک کرد و نه به دوام کابینه بختیار.


تعداد نمايش: 2 بارروزهای انقلاب به روایت ژنرال‌های شاه
سپهبد ربیعی فرمانده نیروی هوایی شاهنشاهی: درست مثل خمیری شده بودم که وا برود. وقتی هایزر گفت شاه باید برود، برای خود بنده یک شوک بود. مگر یک ژنرال آمریکایی می‌تواند به شاه بگوید باید برود؟ به مقدسات عالم قسم، این در زندگی من بزرگترین ضربه بود. تازه فهمیدم شاه مثل یک ساختمانی بوده که به یک چوب پوسیده لغزان سوار است. درست مثل اینکه دم موش را بگیرند و بیندازند بیرون...


تعداد نمايش: 4 بارکارنامه رئیس چهار دوره مجلس شورای عصر پهلوی
در مقاطعی که عبدالله ریاضی ریاست مجلس شورای ملی را برعهده داشت، نمایندگان اکثراً در مواجهه با لوایح ارائه شده از سوی دولت می‌گفتند: «این لوایح باید بدون تغییر تصویب شود. چون به عرض ملوکانه رسیده است.» به قول «ریچارد کاتم» استاد روابط بین‌الملل دانشگاه پیتسبورگ آمریکا: در مجلس دوره عبدالله ریاضی، کوچکترین ابتکاری در سیاست‌های کشور مشهود نبود.


تعداد نمايش: 4 بارقربانی بعدی: «علی‌اکبر داور»
روز 21 بهمن 1315 علي‌اكبر داور كه از پايه‌هاي اساسي سلطنت رضاشاه پهلوي بود با خوردن ترياك در منزل خود، خودكشي كرد. تیمورتاش وزیر دربار ، سردار اسعد بختیاری از رجال پرنفوذ دوران پهلوی اول، نصرت‌الدوله فیروز که برای به قدرت رساندن رضاشاه تلاش بسیاری کرد، علی اکبر داور بانی دادگستری نوین ایران و.... از چهره‌های اصلی حکومت رضاشاه بودند و در تحکیم پایه‌های اقتدار وی سهم بسزایی داشتند؛ ولی همگی یا توسط رضاشاه به قتل رسیدند و یا از شر او خودکشی کردند. خوش‌شانس‌ترین آنها نیز کسانی بودند که از کشور گریختند.


تعداد نمايش: 3 بارکلاه‌برداری میلیاردی اسرائیل از محمدرضا پهلوی
«رونن برگمن» نویسنده اسراییلی در کتاب «سه دهه جنگ با ایران» طی مصاحبه‌ای با مقامات ارشد نظامی صهیونیستی، کلاه‌برداری بزرگ اسراییل از محمدرضا پهلوی را افشا کرد. طبق این افشاگری، شاه در طرح نظامی مشترک با اسرائیل موسوم به «پروژه شکوفه» تنها به تکنولوژی از رده خارج شده اسرائیل دست می‌یافت. درحالیکه سرمایه‌گذاری میلیاردی شاه در این پروژه، صرف ساخت نسل جدید و پیشرفته سلاح های اسرائیل شده بود...!


تعداد نمايش: 3 بارپای صحبت وزیر خارجه دهه آخر عصر پهلوی
خلعتبری: آمریکایی‌ها گاهی از راه‌های غیر رسمی و از طرق غیرقانونی مانند اعمال نفوذ در بانک‌ها، موسسات فرهنگی ایران، و .... منافع خود را در ایران تامین می‌کردند. در سال‌هایی که من وزیر خارجه یا نفر دوم وزارتخانه بودم، در جریان هیچ یک از قراردادهایی که با آمریکایی‌ها منعقد می‌شد قرار نمی‌گرفتم. ولی کاملاً محسوس بود که روابط در همه رشته‌ها بین دو کشور در جریان است. وزارت خارجه در جریان خریدهای اسلحه یا استخدام پرسنل فنی آمریکا یا امور مستشاران آن کشور قرار داده نمی‌شد.


تعداد نمايش: 2 بارنقد و بررسی کتاب «مائوئیسم در ایران»
نوشته حاضر، به بررسی و نقد کتاب «مائوئیسم در ایران» اثر محمود نادری پرداخته است. نادری در کتاب خود سه گروه مائوئیست را بررسی کرده است: سازمان انقلابی حزب توده ایران، سازمان رهایی‌بخش خلق‌های ایران، و حزب رنجبران. دکتر حسن بهشتی پور پژوهشگر تاریخ معاصر در نقد این کتاب تلاش کرده به هر دو نقاط ضعف و قوت پرداخته شود.


تبعات یک خیانت
روزنامه اطلاعات در بعد از ظهر روز پنج شنبه اول بهمن ۱۳۴۳ تمامی صفحه اول خود را به خبری زیر عنوان «نخست‌وزیر تیر خورد» اختصاص داد. در این خبر، واقعه ترور حسنعلی منصور نخست‌وزیر وقت به صورت مفصل پرداخته شده بود. گزارش این حادثه دو صفحه کامل و یک نیم صفحه از روزنامه اطلاعات را به خود اختصاص داد. این روزنامه گزارش مبسوط خود را با یک تیتر اصلی، یک زیر‌تیتر، 12 سوتیتر، 31 میان‌تیتر و 3 عکس بزرگ به چاپ رساند. اما اختناق مطبوعاتی و خفقان رسانه‌ای در عصر پهلوی دوم مانع از آن شده بود که این روزنامه و سایر رسانه‌های آن زمان به خود اجازه دهند علت ترور را نیز انعکاس دهند. در نتیجه خبر ترور در همه مطبوعات آن زمان از یکی از شاخص‌های مهم خبرنویسی یعنی «چرایی واقعه» محروم مانده بود. حتی در روزهای بعد نیز که تبعات این رویداد در روزنامه‌ها مورد بحث و تحلیل قرار گرفته بود باز هیچ رسانه‌ای اجازه نداشت علت این حادثه را کالبدشکافی ‌کند.
واقعیت این بود که حسنعلی منصور طی۱۰ ماه و ۲ هفته نخست‌وزیری خود مرتکب دو خیانت به کشور شد. یکی از آنها که طی نیم قرن پیش از آن هیچ سیاستمداری در ایران جسارت ارتکاب آن را نداشته است احیای یک پیمان ننگین بود. پیمان کاپیتولاسیون در ایران بیش از ۱۰۰ سال پیش در نهم مرداد 1297 خورشیدی در دوره قاجار و در کابینه صمصام‌السلطنه به خاطر زشتی و وقاحت محتوایی آن لغو شد و این لکه ننگ از پیشانی تاریخ کشورمان پاک گردید. در سال 1300 خورشیدی نیز کابینه سید ضیاءالدین طباطبایی بر این لغو تاکید دوباره نهاد.
ولی این پیمان سخیف در عصر پهلوی دوم و در کابینه حسنعلی منصور برای آمریکایی‌ها مجدداً احیا شد و به مجلس ارائه شد و نمایندگان مجلس نیز آن را زیر فشار منصور یا درباریان در ۲۱ مهر ۱۳۴۳ به نفع آمریکایی‌ها تصویب کردند و به این ترتیب یک رسوایی پاک نشدنی دیگر به پرونده عملکرد پهلوی دوم افزودند.
بنابراین اولین خیانت منصور که در هفتمین ماه نخست‌وزیری وی صورت گرفت ارائه کاپیتولاسیون به مجلس و تصویب آن بود. خیانت دوم که به منزله توهین به درک و شعور جامعه فهیم ایرانی بود سه هفته بعد و زمانی صورت گرفت که ماموران حکومت منصور مبادرت به بازداشت و تبعید امام خمینی(ره) از ایران کردند. چرا که امام پرده از ابعاد ننگین قرارداد برداشته و در ۴ آبان ۱۳۴۳ در بیانیه‌ای از کاپیتولاسیون به عنوان «سند بردگی ملت ایران» یاد کردند.(1)، و طی سخنانی مملکت را تحت اشغال آمریکا خواندند(2) و از رئیس جمهور آمریکا به عنوان «منفورترین فرد نزد ملت ایران» یاد کردند(3)
روشنگری امام نسبت به کاپیتولاسیون و آگاه کردن مردم نسبت به ابعاد خیانت‌بار این قرارداد، زمینه‌ساز جرم دوم حسنعلی منصور و خیانت دوم وی به افکار عمومی مردم ایران گردید. امام نه روز پس از این سخنرانی بازداشت و تبعید شدند.
حسنعلی منصور در واقع قربانی نقشه‌ای شد که آمریکایی‌ها آن را طراحی کردند و برای اجرای آن، وی و شاه را تحت فشار قرار دادند و منصور نیز که نخست‌وزیری خود را مدیون خواست و اراده «گراتیان‌یا‌تسویچ» مدیر دفتر سیا در تهران و «جان‌مک‌کلوی» دیپلمات ارشد سفارت آمریکا در تهران می‌دانست، معنی این نقشه آمریکایی را خوب می فهمید.(4)
با این همه، ترور حسنعلی‌منصور واکنش کوتاه مدت مردم نسبت به خیانت حکومت پهلوی بود و آنچه که از این ترور مهمتر به نظر می‌رسد، تحقیر طولانی مدت رژیم پهلوی در برابر آمریکا بود. تصويب کاپيتولاسيون و اجراى آن، اقتدار و نفوذ آمريکا را در ايران نمايان ساخت؛ زيرا آن دولت توانست به خواسته‌هاى خود دست یابد و مقرراتی را به سود آزادی مطلق و یکجانبه اتباع خود در ایران با دست حکومت پهلوی وضع نماید. بدیهی است این آزادی اعطایی، دوطرفه نبود و حکومت پهلوی از امتیاز مشابه برای اتباع یا دیپلماتهای خود در آمریکا برخوردار نگردید.
تصويب کاپیتولاسیون، ناتوانى دولت شاهنشاهى ايران را در برابر خواست‌ آمريکا آشکار کرد. رژیم ايران على‌رغم آگاهى از اینکه این مصوبه لطمه‌ سنگينى را بر حق حاکميت ملّى و استقلال قضايى کشور وارد خواهد ساخت، تسليم تقاضاى آمريکا شد و با طرح و تصويب آن در مجلس سنا و مجلس شوراى ملّى، به اعطاى مصونيت ابتدا به مستشاران و سپس به همه اتباع آمریکا، جنبه‌ قانونى داد و آن را به اجرا درآورد.
از سوی دیگر تبعيد امام خمينى به ترکيه و پس از آن به عراق و فرانسه که 15 سال ادامه يافت، عزم ايشان را در خارج از کشور براى هدايت و رهبرى یک انقلاب مردمی با هدف سرنگونى رژيم


 
     استفاده از مطالب با ذکر منبع مجاز مي باشد.                                                                                                    Design: Niknami.ir