ماهنامه الکترونيکي دوران شماره 126   ارديبهشت ماه 1395
 

 
 

 
 
   شماره 126   ارديبهشت ماه 1395


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تعداد نمايش: 43 بارشهادت قره‌نی و مطهری؛
بازخوانی پرونده تروریسم پس از انقلاب

شهادت استاد مرتضی مطهري و سرلشكر محمدولي قرني در اردیبهشت 1358، سرآغاز سلسله‌اي از ترورهاي خونين بود، كه تا بهمن 1365 در ایران ادامه يافت، و طي آن بسياري از متفكرين و مسئولين كشور، ائمه جمعه، روحانيون، پاسداران و مردم عادي به شهادت رسيدند.


تعداد نمايش: 38 باردر سالگرد آن مداخله نظامی خفت بار
روز پنجم اردیبهشت 1539 سالروز شکست تجاوز نظامی آمریکا در صحرای طبس است. به این مناسبت مقاله ای را که روایت آمریکایی ها از این تعرض است و قبلاً با عنوان «عمليات نجات در بيابان» در مجله آمریکایی تایم به تاریخ 12 مه 1980 نیز به چاپ رسیده است به خوانندگان گرامی تقدیم می کنیم.


تعداد نمايش: 41 بارکاخ سفید چگونه از شکست عملیات طبس مطلع شد؟
مقاله حاضر گزارش انعکاس خبر شکست عملیات طبس در کاخ سفید به نقل از «هامیلتون جردن» مشاور مطبوعاتی کاخ سفید در دوران زمامداری جیمی کارتر رئیس جمهور وقت آمریکا است. این مقاله در حقیقت بازتاب این عملیات ناموفق در همان اولین روز شروع یعنی 24 آوریل 1980 است که از کتاب خاطرات نامبرده تحت نام «بحران» استخراج گردیده است.


تعداد نمايش: 39 بارروزشمار اشغال لانه تا تعرض به طبس
مطلب حاضر مهمترین تحولات مرتبط با گروگانهای لانه جاسوسی آمریکا در تهران از زمان تسخیر لانه در 13 آبان 1358 تا عملیات مداخله نظامی آن کشور در صحرای طبس در پنجم اردیبهشت 1359 به صورت گاه شمار است.


تعداد نمايش: 41 باروزیر دربار از وضع زندگی مردم درعصر پهلوی می‌گوید
اسدالله علم : قطع طولانی برق در سراسر کشور، وضعیت اسفبار ارتباطات، کمبود انواع مواد غذایی ضروری، بی توجهی کامل نسبت به احتیاجات مردم، تورم روزافزون، وضع قوانین جدید بدون ایجاد کوچکترین آمادگی یا هشدار قبلی ... همه ناشی از بی کفایتی محض دولتی است که به سیا یا سازمان مشابه وابسته است. خود دولت است که سزاوار است به آن برچسب خرابکار زده شود. ما در وضع مالی وخیمی به سر می‌بریم... تا ده شاهی آخر را به هدر داده‌ایم...


تعداد نمايش: 50 بار5000 عکس از زندگی 80 سال پیش مردم ایران
پنج هزار قطعه عکس ارزشمند تاریخی که در دوران حکومت رضاخان و در جریان احداث راه آهن سراسری ایران توسط یک شرکت دانمارکی تهیه شده، اخیراً به صورت دیجیتال در اختیار اداره اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه کشورمان قرار گرفته و آماده ارائه به محققان و پژوهشگران است.


تعداد نمايش: 41 بارخانواده ای که پزشکان شاهان قاجار و پهلوی بودند
از پیراحمد کنی ادهم به عنوان پزشک مخصوص محمدشاه قاجار یاد می‌کنند. فرزند او ميرزا محمد كني ادهم ملقب به فخرالاطباء ، طبيب ناصرالدين شاه قاجار بود. نوه او ميرزا زين‌العابدين‌خان ادهم پزشک مخصوص مظفرالدین شاه و محمد علی شاه قاجار و نتیجه او محمدحسين لقمان ادهم پزشک مخصوص احمدشاه قاجار و رضاشاه پهلوی بود.


تعداد نمايش: 50 باربازخوانی سرگذشت اولین رئیس ساواک
وقتی سپهبد تیمور بختیار اولین رئیس ساواک که تحت تعقیب رژیم شاه قرار داشت در اردیبهشت 1348 وارد بغداد شد، رژیم عراق با تشریفات بسیار از او استقبال کرد و وی را در کاخ نوری سعید نخست وزیر اسبق این کشور اسکان داد. اما تیمور بختیار سه ماه بعد به دست فرستاده ای از ساواک در داخل خاک عراق و در استان دیاله به ضرب گلوله به هلاکت رسید و...


تعداد نمايش: 30 بارحزبی که هویدا رئیسش بود
هويدا از 21 دي 1353 كه كنگره حزب ایران نوین او را به سمت دبیر کلی این حزب برگزيد تا بعد از ظهر روز يكشنبه يازدهم اسفند 1353، كه شاه يكباره به عمر نظام چند‌حزبي خودساخته‌اش پايان داد، تنها به مدت 50 روز دبير‌كل حزب مزبور را بر عهده داشت. مقاله زیر شرح حال حزب و دبیر کل آن طی این مدت به روایت اسناد ساواک است.


تعداد نمايش: 30 بارمعرفی كتاب
«مقاومت علمای ایران در برابر شاه»

دکتر محمد قلی مجد در این کتاب سیاست زمین‌داری را در ایران عصر شاهان پهلوی یعنی طی سالهای بین تاجگذاری رضاخان تا پیروزی انقلاب اسلامی و همچنین نتایج اجتماعی و سیاسی این سیاستها و تاثیر آنها را بر قیام 15 خرداد 1342 که بسیاری از دانشمندان و محققان آن را سال آغاز انقلاب اسلامی می‌دانند، بررسی کرده است.


تاریخ نگاری انقلاب اسلامی
با پيروزي انقلاب اسلامي و سقوط حكومت پهلوي، تاريخ‌نگاري در ايران از لحاظ كمي وسعت يافت و از لحاظ كيفي تحولي عميق پيدا كرد. تاريخ‌نگاري به اعتبار رابطه‌اي كه همواره ميان سياست و تاريخ و بالاخص تاريخ معاصر وجود دارد، در اين تحول سياسي سخت مورد توجه قرار گرفت. با منقرض شدن سلطنت پهلوي، دوران پنجاه و هفت سالة اين سلسله به صورت دوره‌اي تاريخي درآمد و در دستور كار مورخان قرار گرفت. براي تسهيل در آگاهي از ويژگيهاي تاريخ‌نگاري در دوران پس از پيروزي انقلاب اسلامي، اين بررسي را به سه بخش تقسيم مي‌كنيم. در بخش اول تحولات ناشي از گشوده شدن عرصه‌هاي ممنوع به روي تاريخ‌نگاران را كه در اثر آزادي حاصل از پيروزي انقلاب اسلامي پديد آمده بررسي مي‌كنيم. در بخش دوم به ذكر مباحث و عناويني مي‌پردازيم كه اساساً به علت وقوع انقلاب اسلامي در ايران واقعيت پيدا كرده و موضوعيت تاريخي يافته و مورد علاقه و توجه مورخان و خوانندگان كتب تاريخي و سياسي قرار گرفته است. در بخش سوم به منابع و شيوه‌ها و امكانات جديدي كه با انقلاب و پس از آن در اختيار محققان و مورخان قرار گرفته اشاره خواهيم كرد.
1) گشوده شدن عرصه‌هاي ممنوع.
در دوره سلطنت پهلوي ابواب بسياري از مباحث تاريخ معاصر ايران به روي پژوهشگران بسته بود و انتشار تحقيقات تاريخي در آنها مجاز دانسته نمي‌شد. از جمله مهمترين اين مباحث، نحوة انتقال سلطنت از خاندان قاجار به رضاشاه بود كه چون با دخالت دولت انگلستان صورت گرفته بود ورود در آن جايز نبود. پس از پيروزي انقلاب اسلامي، با انتشار اسنادي از سوي وزارت امور خارجة انگلستان و نيز بعضي منابعي كه پيش از انقلاب اجازة انتشار يا تجديد چاپ آنها داده نمي‌شد، راه براي تحقيق و تأليف در اين زمينه هموار شد. براي نمونه مي‌توان به آثاري از اين دست اشاره كرد: «سياست انگليس و پادشاهي رضاشاه» اثر هوشنگ صباحي؛ در آخرين روزهاي رضاشاه؛ تهاجم روس و انگليس به ايران در شهريور 1320» تأليف ريچارد ا. استوارت؛ «تاريخ روابط سياسي ايران و انگليس در دوره رضاشاه» اثر علي‌اصغر زرگر؛ «ايران: بر آمدن رضاخان، برافتادن قاجار و پادشاهي پهلوي» اثر سيروس غني؛ «خاطرات سري آيرونسايد» چاپ جديد از «تاريخ بيست ساله ايران حسين مكي» و «تاريخ مختصر احزاب سياسي ايران» ملك‌الشعراي بهار. علاوه بر اين تاريخ‌نگاران فرصت يافتند دربارة شيوة استبدادي حكومت رضاشاه و حرص و طمع او به مال و زمين و ظلم و ستمي كه بر مردم روا داشته بود و كارهايي كه با مخالفان سياسي واقعي يا احتمالي خود كرده بود نيز بحث و بررسي كنند و كتابهايي از اين قبيل تأليف شد: گذشته چراغ راه آينده است؛ تيمورتاش در صحنه سياست ايران و نصرت‌الدوله فيروز از روياي پادشاهي تا زندان رضاشاهي همچنين بر پايه اسناد نويافته و در دسترس قرار گرفتن پرونده‌هاي مربوط به حوادث مهم اين دوره، نظير تجديد قرارداد نفت با انگلستان و كشف حجاب و واقعة مسجد گوهرشاد مشهد و تبعيد و قتل آيت‌الله سيدحسن مدرس و دستگيري و حبس گروه كمونيستي «پنجاه و سه نفر» و نيز حوادث و وقايع شهريور 1320 كه به كناره‌گيري رضاشاه از سلطنت و خروج وي از كشور و سلطنت محمدرضا پهلوي منجر شد، تحليلهاي جديدي ارائه شد.
عرصه‌هاي ممنوع تاريخ‌نگاري در دورة سلطنت محمدرضا پهلوي عمدتاً به وقايع و واقعيتهاي نهضت ملي شدن صنعت نفت و مبارزات دكتر محمد مصدق و آيت‌الله كاشاني و كودتاي 28 مرداد و نقش دولتهاي آمريكا و انگليس در آن مربوط مي‌شود. بعضي از كتابهايي كه در اين زمينه تأليف شده بدين قرار است: جنبش ملي شدن صنعت نفت ايران و كودتاي 28 مرداد 1332 و كتاب مصدق: سالهاي مبارزه و مقاومت، هر دو از غلامرضا نجاتي؛ خواب آشفته نفت: دكتر مصدق و نهضت ملي ايران اثر محمدعلي موحد؛ ....


 
     استفاده از مطالب با ذکر منبع مجاز مي باشد.                                                                                                    Design: Niknami.ir