ماهنامه الکترونيکي دوران شماره 141   مرداد ماه 1396
 

 
 

 
 
   شماره 141   مرداد ماه 1396


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تعداد نمايش: 99 باردرنگی بر مجاهدت های آیت‌الله کاشانی

آیت‌الله کاشانی: نامه من سندی در تاریخ ملت ایران خواهد بود که من شما را با وجود همه بدی‌های خصوصیتان نسبت به خودم، از وقوع حتمی یک کودتا به وسیله زاهدی که مطابق با نقشه خود شماست، آگاه کردم که فردا جای هیچگونه عذر موجهی نباشد...». این نامه با واکنش منفی دکتر مصدق روبرو شد.


تعداد نمايش: 90 باراصرار انگلیس برای کتمان نقش خود در کودتای 28 مرداد

«ملکم برن» عضو «آرشیو امنیت ملی» دانشگاه جرج واشنگتن : یکی از دلایلی که تاکنون مانع انتشار اسناد کودتای 28 مرداد، توسط آمریکا گردیده، درخواست بریتانیا برای مخفی ماندن نقش آن کشور در کودتا بوده است. این در حالی است که کرمیت روزولت عامل کودتا در خاطرات خود به تفصیل راجع به نقش انگلیس سخن گفته است.


تعداد نمايش: 88 باراگر کودتای 28 مرداد پیروز نمی‌شد

بر اساس یکی از اسنادی که توسط «سیا» در ارتباط با کودتای 28 مرداد 1332 منتشر شده دولت امریکا قصد داشت در صورتی که کودتا علیه دولت مصدق شکست بخورد، در ایران یک جنگ چریکی دامنه دار به راه بیندازد. برای اجرای این طرح امریکا مصمم بود تا از یک پایگاه نظامی در ظهران عربستان استفاده کند.


تعداد نمايش: 99 بارحجت‌الاسلام ري‌شهري:
در كودتاي نوژه قرار بود تا 5 میلیون نفر را بکشند


به یکی از عوامل کودتا گفته شده بود که «بمباران بیت امام بر عهده توست و ما ممکن است تا پنج میلیون نفر را بکشیم...ما می‌توانیم در صورت لزوم در کشورهای عربی یا بر عرشه ناو آمریکا در خلیج فارس فرود آئیم» این عامل کودتا به خاطر حفظ جانش از ابراز مخالفت خودداری کرد ولی در فرصتی توطئه را لو داد و ...


تعداد نمايش: 87 باربزرگترین نسل‌سوزی قرن بیستم میلادی

سهم ما از تلفات انسانی جنگ جهانی اول که در آن «اعلام بی‌طرفی کرده بودیم» بین 10 تا 13 میلیون نفر بود؛ آماری که دولتهای اشغالگر مسبب این فاجعه علیرغم همه تلاش خود، نتوانستند از برملا شدن آن جلوگیری کنند. چهل سال طول کشید تا جمعیت ایران به آمار قبل از شروع جنگ رسید...!


تعداد نمايش: 92 بارپنج مطلب خواندنی

وقتی مصدق آرزوی مرگ خود را کرد،کالاهای لوکس اروپایی در خانه ایرانیان عهد قاجار، مقابله با بیماری اسهال ناصرالدین شاه، چاپلوسی در دفتر ملکه، و سال «دم پُختَکی» در قحطی بزرگ، عناوین پنج مطلب خواندنی در این شماره مجله الکترونیکی «دوران» است.


تعداد نمايش: 99 بارتورقی در زندگی «ثابت پاسال»

ثابت پاسال عامل و نماینده بهائیان ایران بود. او چنان وفاداری خود را به فرقه ضاله بهائیت به اثبات رسانده بود که از جانب این فرقه حکم صادر می‌کرد. او عضو موثر مجموعه‌ای به نام «شرکت امنا» بود. ثروتی که از بهائیان در اختیار این شرکت قرار داشت قادر بود همه اقتصاد ایران و منطقه را اداره کند.


تعداد نمايش: 92 باررضاشاه عامل امنیت بود یا ناامنی؟

رضاشاه اگرچه بسیاری از عوامل ناامنی در جامعه از جمله راهزنی علیه کاروانهای تجاری، شرارت اشرار، سرقتها و... را سرکوب کرد ولی خود طی 20 سال حکومت خود، ناامنی‌های دیگری را ایجاد کرد که جان و مال و ارزشهای اجتماعی و هویت دینی و فرهنگی ملت و کشور را مورد تهدید قرار داد.


تعداد نمايش: 87 بارنفوذ سیا در حکومت ایران در زمان هویدا

سهم عوامل امريكا در قوه مجريه ایران زمان صدارت هویدا زمانی بيشتر شد که نيكسون رئيس‌جمهور امريكا، درخواست کرده بود كه «مشاغل بيشتري در ايران به اعضاي وابسته به سيا سپرده شود.» و هویدا با این درخواست موفقت کرده بود.


تعداد نمايش: 89 بارامور خیریه در عصر قاجار

الهام ملك زاده مؤلف كتاب «نگاهي به امور خيريه در دورة قاجاريه» در مقدمة كتاب، هدف خود را از اين پژوهش، بررسي امور خيريه در دورة قاجاريه با استفاده از منابع و اسناد و مدارك موجود در آرشيو سازمان اسناد و كتابخانة ملي، سازمان اوقاف و امور خيريه تهران و مركز اسناد و تاريخ دپيلماسي وزارت امور خارجه بيان مي‌كند.


همه عناصر کودتای 28 مرداد

کودتای ۲۸ مرداد یکی از حوادث سرنوشت‌ساز در تاریخ معاصر ایران بود که در دوازدهمین سال حکومت پهلوی دوم به وقوع پیوست و سبب تثبیت حاکمیت او تا ربع قرن دیگر شد. تابستان سال ۱۳۲۰ در میانه جنگ جهانی دوم، نیروهای بریتانیا و شوروی وارد ایران شدند. رضاشاه پهلوی عملاً از کشور تبعید شد و محمدرضا به جای پدر بر تخت سلطنت نشست. عدم اقتدار نسبی شاه جوان، بویژه در سال‌های ابتدایی، به تنش میان نیروهای سیاسی و تزلزل نهادهای قدرت دامن می‌‌زد.
در فاصله سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۰، یعنی دهه اول سلطنت محمدرضا شاه، حدود پانزده بار نخست‌وزیر عوض شد؛ افرادی چون قوام‌السلطنه، علی سهیلی، محمد ساعد، ابراهیم حکیم‌الملک و عبدالحسین هژیر در این دوران به مقام نخست‌وزیری رسیدند.
از سوی دیگر، با پایان جنگ دوم جهانی جنبش‌های استقلال‌طلب در دنیا رو به گسترش بودند و در ایران نیز نگاه ملی‌گرایانه جایگاه ویژه‌ای در سیاست پیدا می‌‌کرد. در همین شرایط بود که جبهه ملی ایران در سال ۱۳۲۷، با ائتلاف طیف گسترده‌ای از نیروهای سیاسی که شاید تنها در نگاه ملی‌گرایانه خویش مشترک بودند، تأسیس شد. یکی از پایه‌های اصلی این جبهه دکتر محمد مصدق بود. رویارویی دکتر مصدق با بریتانیا در آغاز دهه ۳۰ خورشیدی موضوع تازه‌ای نبود. سال ۱۳۰۲، در دوره تصدی وزارت امورخارجه در کابینه مشیرالدوله نیز مصدق با آنچه بریتانیا منافع خود در ایران می‌‌دانست، به مخالفت پرداخته بود. بلافاصله پس از مشیرالدوله، رضاخان سردار سپه به نخست‌وزیری رسید و مصدق از قدرت فاصله گرفت.
ظهور مجدد و مؤثر مصدق در عرصه سیاست ایران تنها پس از اشغال کشور و برکناری رضاشاه از سلطنت ممکن شد. در اولین انتخابات پس از رضاشاه (دوره چهاردهم مجلس شورای ملی)، مصدق بیشترین رأی را در تهران کسب کرد و با تلاش او طرحی در مجلس تصویب شد که به دولت اجازه نمی‌داد در حین اشغال در مورد نفت با خارجی‌ها مذاکره کند. یکی از نقاط مهم حیات سیاسی مصدق انتخابات دوره شانزدهم مجلس شورای ملی بود که اعتراض به وقوع تقلب‌های گسترده در آن، برخی ملی‌گرایان و مخالفان دربار را بیش از پیش به هم نزدیک کرد. جبهه ملی نیز به کمک معترضانی چون محمد مصدق، حسین مکی و مظفر بقایی تأسیس شد که ورودشان به مجلس شانزدهم (در دور دوم انتخابات) راه را برای تصویب طرح ملی شدن صنعت نفت هموار کرد و سرانجام به رهبری مصدق، ملی‌ شدن نفت ایران از طرح به قانون بدل شد. جو میهن‌پرستی و بیگانه‌ستیزی در ایران بالا گرفته بود و ترور نخست‌وزیر وقت، سپهبد حاجعلی رزم‌آرا توسط فدائیان اسلام زنگ خطر دیگری بود هم برای شاه، هم برای کسانی که «خائن» و «مزدور بیگانه» نامیده می‌‌شدند. حسین علاء هم که به جای نخست‌وزیر مقتول نشست، چاره‌ای جز برخاستن زود هنگام و سپردن کرسی وزارت به مصدق نیافت.
دغدغه و برنامه اصلی دولت مصدق به اجرا درآوردن قانون ملی شدن صنعت نفت بود. از آن پس مذاکرات پی در پی بریتانیایی‌ها و میانجی‌گری امریکایی‌ها بی‌نتیجه ماند و حتی شکایت انگلیس به دیوان لاهه و شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز تأثیری بر روند ملی شدن نفت ایران نگذاشت. مصدق در لاهه و نیویورک به دفاع از حق مالکیت مردم بر منابع سرزمین خود پرداخت.
پس از تصویب قانون ملی شدن صنعت نفت در ایران دکتر مصدق به نخست‌وزیری رسید. او برنامه خود را اجرای این قانون (و نیز اصلاح قانون انتخابات) اعلام کرد. مذاکرات با شرکت نفت ایران و انگلیس شروع شد. شرکت نفت آماده پذیرش ملی شدن نفت ایران نبود و همچنان بر ادامه قرارداد ۱۹۳۳ اصرار داشت. دکتر مصدق از شرکت نفت ایران و انگلیس خلع ید کرد و کار‌شناسان و مدیران این شرکت ناچار از ترک ایران شدند. دولت بریتانیا از ایران به شورای امنیت شکایت کرد.


 
     استفاده از مطالب با ذکر منبع مجاز مي باشد.                                                                                                    Design: Niknami.ir