ماهنامه الکترونيکي دوران شماره 115   خرداد ماه 1394
 

 
 

 
 
   شماره 115   خرداد ماه 1394


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تعداد نمايش: 72 بارتازه هایی از قیام 15 خرداد
اسدالله عَلَم به شاه توصيه كرده بود كه جهت انتقام كشي سخت از روحانيون اجازه دهد امام خميني را بلافاصله دستگير و اعدام كند. وی سپس براي مرعوب ساختن مخالفين طي مصاحبه‌اي از احتمال اعدام امام خبر داده بود. عَلَم ضمن دفاع از اقدام رضاشاه در کشتار مردم در مسجد گوهرشاد، اقدام خوددر کشتار 15 خرداد را با کار رضاشاه مقایسه کرد.


تعداد نمايش: 52 بارساواک و قيام 15 خرداد
شاه در پايان روز 15 خرداد از سوء عملكرد ساواك و ضعفي كه در پيش‌بيني و سپس پيشگيري حادثه و كنترل آن نشان داده بود، سخت ابراز نارضايتي كرده و قصد داشت پاكروان رئیس ساواک را بركنار كند، اما بر اساس خاطرات فردوست، موضوع با بركناري مصطفي امجدي، مديركل اداره سوم ساواك، به پايان رسيد.


تعداد نمايش: 47 بارتحلیل على محمد بشارتى از قیام 15 خرداد
خدا ، روحانيت و مردم اركان سه گانه نهضت 15 خرداد است ، ما در ساير حركتها، حضور هماهنگ اين سه ركن را مشاهده نمى كنيم. بعد از حیات ائمه اطهار، هيچ حركتى پرشكوه تر از قیام اسلامی 15 خرداد در تاريخ مبارزات مردم مشاهده نشده است. از این رو بود که شاه با راهنمایی كارشناسان غربى ، مبارزه با روحانيت و سركوب قيام 15 خرداد را در دستور كار خود قرار داد


تعداد نمايش: 51 بارمرزهای ایران در عهد باستان
در اسطوره های تاریخی بر تعلق سرزمين هاي گسترده ی موجود در حدفاصل ماوراءالنهر تا رود سیحون در آسیای میانه به ايران تأكيد شده ، بخارا، سمرقند و مرو در شمال شرقی ، شهرهای زیادی در افغانستان و پاکستان کنونی در غرب ، و یمن و ایالاتی از عربستان در جنوب به خاک ایران تعلق داشته است. قلمرو ایران در دوره پادشاهي هخامنشي سرتاسر آسياي غربي را دربر گرفت و به درياي مديترانه و مصر و بخشهایی از لیبی رسيد.


تعداد نمايش: 56 بارشاپور ریپورتر ، محرک دیکتاتوری پهلوی
شاپور ريپورتر در زمره افرادى بود كه هم به دلايل سياسى و هم به دلايل شخصى، نه تنها در تشويق شاه به در پيش گرفتن روش ديكتاتورى و استقرار يك حكومت خشن نظامى نقش بى‏بديلى داشت بلكه وى را براى اين منظور تحريك هم مى‏كرد. از نظر سياسى شاپور بهترين الگو براى اداره ايران را حكومتى ديكتاتورى مى‏دانست.


تعداد نمايش: 37 بارتبانی برای غارتگری
در قرارداد 1920 «سن رمو» انگلیسی‌ها به دنبال انحصار منابع نفتی خاور میانه و از جمله ایران برای خود بودند . اما در آغاز 1921 برای راضی کردن آمریکایی‌ها یک تفاهم نامه نفتی با آنان امضا کردند و درهای عراق را به روی شرکتهای نفتی آن کشور گشودند. در پی این تفاهم نامه بود که آمریکا سلطه بی قید و شرط انگلیس بر ایران و منابع نفتی آن را به رسمیت شناخت.


تعداد نمايش: 59 باراشرف پهلوی و پرویز راجی
فردوست : روزی اشرف پهلوی به من تلفن زد وگفت : «برای یك ماه این پرویز راجی را تعقیب می كنی، از زن هایی كه با آنها رابطه دارد مخصوصاً درحالتی كه دركنارشان است،‌ عكس برمی داری وهمه را مرتباً به من می دهی! » ماموران ساواک نیز روزی خود اشرف را در حالیکه در ساعت 4 صبح به خانه پرویز راجی رفته بود، دیده و از وی عکس و گزارش تهیه کرده بودند و ....!


تعداد نمايش: 43 بارنفوذ صهیونیسم در ایران عصر رضاخان
فردوست : يكي از مهره‌هاي مهمي كه واسطه رضاخان با انگليسي‌ها بوده و از محرمانه‌ترين اسرار زندگی رضاخان اطلاع داشت ، سليمان بهبودي است. وی نيز از دانش‌آموختگان آموزشگاههاي يهودي - صهيونيستي آليانس (اتحادیه جهانی یهود) در ايران و عضو لژ فراماسونري بود.


تعداد نمايش: 42 بارچرخ پنجم
به عبدالمجيد مجيدي وزير مشاور و رئيس سازمان برنامه گفتم شما به چه حقي سي، چهل تا كار در دست داريد و آيا يك نفر مي‌تواند اين همه سمت و پست داشته باشد و وظايفش را هم خوب انجام دهد ؟ عجبا كه فرداي همان شبي كه اين صحبت بين ما رد و بدل شد كابينه هويدا سقوط كرد و جمشيد آموزگار نخست وزير شد و همان روز مجيدي يقه مرا گرفت كه تو مرا چشم‌زدي. براي اينكه مجيدي هم با سقوط كابينه هويدا همه سمت‌هايش را از دست داده بود و تنها كاري كه برايش مانده بود رهبري جناح پيشرو «حزب رستاخيز» بود كه آن هم در آن شرايط چيزي جز چرخ پنجم نبود.


تعداد نمايش: 47 بارنقد كتاب
«برنامه های انرژی اتمی ایران»

نویسنده، آگاهانه يا از روي غفلت كمتر نگاه همه جانبه به امور آن دوران دارد. وي ترجيح داده بسياري از يافته‌ها و مشاهدات مستقيم خود را به دلايلي بازگو نكند. با وجود اين نقيصه چشمگير، روايات نویسنده مي‌تواند كمك مؤثري در شناخت استراتژي حاميان خارجي سلطنت پهلوي - به ويژه آمريكا- باشد. به ويژه اينكه امروز موضوع استفاده از انرژي هسته‌اي و دستيابي به تكنولوژي غني‌سازي اورانيوم ، يكي از بحث‌هاي جدي جامعه ماست.


مشروطه شناسی
از هر ديدگاهي که به نهضت مشروطیت ایران نظر شود، این تحول نقطه عطف تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود. مشروطیت فقط یک پديده اجتماعی ساده نبود، بلکه از جهت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میراث قبلی خود را به چالش مي‌خواند. با مشروطیت، ایران وارد گردونه‌ای از تحولات شد که با خود الگوهای تازه‌اي به ارمغان آورد. از سویی مباحث عدیده‌ای در باب حقوق انسان مطرح شد و برای نخستین بار تأملی نظری در میراث به جای مانده از گذشته صورت گرفت و تلاش‌های قابل توجهی - اگرچه ناكام - برای انطباق آن با شرایط روز انجام گرفت. از دیدگاه اقتصادی ایران جزیی از دنیایی شد که بايد زیر تأثیرات شگرف جهان سرمایه‌داری باشد و به مثابه یک کشور پیرامونی، میزبان سرمایه‌دارانی گردید که بیش از همه در پی دستيابي به نفت و سایر منابع خام کشور بودند. کشف نفت همزمان با مشروطیت ایران ، و نیز همزمانی رقابت‌های شرکت‌های بزرگ چندملیتی در پهنه کشور با این تحول تاریخی ، نقش بسیار تعیین کننده‌ای در جهت‌‌گیری مشروطه داشت. برای نخستین‌ بار در ایران گامهای عملی برای ادغام در نظام جهانی سرمایه‌داري برداشته شد.
با ا‌ین حال به مشروطیت ایران نمی‌توان به صورت یك رو‌‌‌‌یداد تک‌عاملی نگریست. این تحول تاریخی محصول بسترسازی‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، دینی و اجتماعی بود که دست در دست يكديگر به آن خيزش تاريخي منتهي گرديد. در واقع همة عوامل لازم برای تحول اجتماعی در این مقطع از تاریخ کشور وجود داشت تا آن جنبش را خلق کند. البته همزمانی مشروطه با این تحولات نباید این ذهنیت را به وجود آورد که مشروطة ایران، زادة عواملی بود که برای توده‌های مردم ناشناخته بود. مردم به صورت ملموس با واقعیات زندگی خود مواجه بودند و نیاز به تحول را احساس می‌کردند. از سوی دیگر آنان به این واقعیت اذعان داشتند که با وجود شرایط موجود راه بر هر‌گونه احقاق حقی مسدود است. آنان دریافته بودند باید زمامداران را حتي به زور وادار به پذیرش حقوق خود كنند.
از دوره‌های گذشته علما به عنوان پناهگاه قدرتمند مردم بارها در حوادثی مثل جنبش ضد رژی و یا قبل از آن امتیازنامه رویتر صريحاً با ادغام ایران در نظام جهانی سرمایه‌داري به مخالفت برخاسته بودند. از سوی دیگر آنان همیشه بر مقوله‌ای به نام حفظ تمامیت اعتقادی و دینی مردم تأکید داشتند و بارها نسبت به احتمال سست شدن باورهای مذهبی مردم تحت تأثير شرایط جهانی جدید، هشدار داده بودند. برای آنان مشروطه مجالي بود تا بار دیگر دعاوی تاریخی خود را علیه دستگاه قاجار مطرح كنند. البته مخالفت با سیاست‌های سلاطین قاجار منحصر به این گروه از جامعه نبود، بلکه دیوانسالاران و روشنفکران نیز از روند موجود ابراز نارضایتی ‌می‌كردند. اینان نیز طیف گسترده‌ای از بابیان تا روزنامه‌نگاران و نویسندگان و سیاستمداران را دربرمی‌‌گرفتند، اما بدون تردید نمی‌توان کلیه تحولات این زمان را به فعالیت‌های این دسته از افراد فروکاست.
از دوره ناصرالدین‌شاه بسیاری از مناسبات خارجی ایران تحت تأثير كمپانيهاي بزرگ اروپايي كه براي راه‌يابي به بازار ايران تلاش مي‌كردند، قرار داشت. این کمپانی‌ها البته با یک مشکل عمده روبه‌رو بودند و آن هم روسیه بود. این شرکت‌ها برای کسب سود از هر فرصتی ‌بهره‌‌برداری ‌‌می‌كردند. برای آنان نه قانون‌خواهی مردم ایران مهم بود و نه مشروطه‌طلبی آنان؛ مهم این بود که چگونه می‌توان قدرت روسیه را تضعیف کرد تا از بازار ایران سهم بيشتري عاید آنان گردد. این شرکت‌ها بدون تردید از بر‌هم خوردن نظم موجود برای نیل به اهداف منفعت‌طلبانه خود بهره‌برداری می‌كردند و ورود آنان به جنبش مشروطه و حمایت لفظی‌شان از این جنبش، نه از زاویه باور به ضرورت استقرار قانون در ایران بلکه برای یافتن جای پایی محکم به منظور سرمایه‌گذاری در کشور بود.
در همین راستا تلاش اقلیت‌های دینی را نباید چنان عمده کرد که گویا هر چه در این دوره اتفاق افتاده، محصول زد و بندهای آنان بوده است. حوادث تاریخی به خواسته این و آن و به صورت تصادفی روی نمی‌دهد. بنا‌بر‌این فروکاستن مشروطه ایران به دسیسه‌های يك قدرت خارجی و یا فلان اقلیت دینی کاری غیر معقول است.


 
     استفاده از مطالب با ذکر منبع مجاز مي باشد.                                                                                                    Design: Niknami.ir