ماهنامه الکترونيکي دوران شماره 35   مهرماه 1387
 

 
 

 
 
   شماره 35   مهرماه 1387


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تعداد نمايش: 2081 بارزندانهاي انگليس، الگوي ساواك
دولت انگلستان از حاميان اصلي ساواك در فعاليتهاي امنيتي، جاسوسي و تروريستي بوده است. طبق اسناد موجود، ساواك براي توسعه زندانهاي داخل كشور، از زندانهاي انگلستان الگو گرفته است. به موجب يك سند، آن قدر كه سازمان جاسوسي انگليس به ساواك اعتماد دارد، به وزيران كشور خود اعتماد ندارد...


تعداد نمايش: 1471 بارگزارش يك جنايت
صهيونيستها با لباس عربي، ظروف بزرگ شير را كه مملو از مواد منفجره بود، به داخل آشپزخانه هتل بردند سپس آن را منفجر كردند. هتل بر سر ساكنان تخريب شد و در جريان آن 83 نفر كشته، 64 نفر مصدوم و 19 نفر ناپديد شدند. گزارش 62 سال پيش سركنسول ايران در فلسطين را بخوانيد:


تعداد نمايش: 1373 بارذلت پهلوي‌ها در برابر دخالت انگليس
پرويز راجي سفير شاه در انگلستان: ... چطور مي‌توانستيم ادعاي غرور ملي داشته باشيم وقتي در لندن در برابر دولت انگليس به خاك افتاده‌ايم و به آنها التماس كمك مي‌كنيم. آن هم انگليسي‌هايي كه اعتراف كرده‌اند قدرتي ندارند...


تعداد نمايش: 1588 بارمهاجرت معكوس
بر اساس گزارشهاي ساواك مقامات اسرائيلي به هنگام ورود يهوديان مهاجر ايراني، گذرنامه و مدارك آنان را در فرودگاه تل آويو اخذ و ضبط مي‌كردند تا امكان استفاده مجدد از آنها جهت بازگشت به ايران وجود نداشته باشد.


تعداد نمايش: 1459 بارزمادر مهربان‌تر دايه خاتون!
مظفرالدين شاه با بيش از يكصد خدمه و همراه، خود را به آلمان دعوت كرده بود. دربار از ميزبانان آلماني خواست مسير حركت قطار حامل اعليحضرت طوري انتخاب شود كه از ايالات آلزاس و لرن عبور نكند. زيرا مشاهده ايالاتي كه به فرانسه تعلق دارد و آلماني‌‌ها به زور اشغال كرده‌اند سبب تكدر خاطر ملوكانه مي‌شود. اين درخواست خشم آلماني‌‌ها را برانگيخت و يكي از آنان گفت: اين ايالات را از پدر شما غصب نكرده‌ايم، از فرانسه گرفته‌ايم...


تعداد نمايش: 1250 باروحدت ملي
وحدت ملي براي حفظ يك قوم محكمترين حصار است و زبان و ادبيات بومي او، در و دروازه حصار. اين حصار هر اندازه محكم و بلند باشد اگر در و دروازه آن گشوده شود، حفظ حريم داخلي به هيچ قدرتي ميسر نخواهد بود.


تعداد نمايش: 1398 بارتجربيات تاريخ‌نگاري جنگ
اعتقاد به تاريخ شفاهي، داشتن صبر و حوصله، ايجاد انگيزه در مصاحبه شونده، اشراف مصاحبه‌گر به موضوع مورد تحقيق، جلوگيري از خسته‌شدن مصاحبه شونده، ايجاد اعتماد متقابل ميان مصاحبه‌ كننده و مصاحبه شونده، سالم بودن وسائل مصاحبه، روان بودن مصاحبه، داشتن بيوگرافي مصاحبه شونده و توانائي در خلاصه‌برداري، از مواردي است كه در جمع‌آوري تاريخ شفاهي و مستندسازي آن اهميت فراواني دارد.


تعداد نمايش: 1725 بارفكاهي‌نامه‌هاي عصر مشروطه
در سالهاي اوج‌گيري نهضت مشروطه، جمعاً 21 نشريه فكاهي حاوي مطالب و كاريكاتورهاي طنز در تهران و شهرستانها منتشر شدند. دليل رونق نشريات كاريكاتوري در آن زمان بي‌سوادي اكثر مردم و سادگي انتقال مفاهيم از طريق طراحي و نقاشي و كاريكاتور به جامعه بود.


تعداد نمايش: 2204 بارنقد كتاب
«درس تجربه»

كتاب «درس تجربه» كه به بيان خاطرات ابوالحسن بني‌صدر اختصاص دارد نشانگر وجود دو شخصيت كاملاً بيگانه از يكديگر در وي بوده و به وضوح، تعارضات فكري و شخصيتي ايشان را برملا مي‌سازد.



تاريخ، علم زنده
آنان كه از علم تاريخ و قاعده‌ها و فايده‌هاي آن به درستي اطلاع ندارند، در بياني عوامانه، همواره اين طعن و كنايه را نسبت به اين علم شريف و مفيد دارندكه تاريخ به مرده‌ها مي‌پردازد. تصور چنين اشخاصي آن است كه بدين ترتيب، تاريخ فاقد پويايي و كارايي است و لذا مرده است.
هر چند چنين اظهار نظري حاكي از بي‌دانشي گوينده و افق بسته و نگرش محدود او است و نزد هيچ يك از عقلاي عالم و صا حبان انديشه و نظر، چنين قضاوتي ديده نشده است. و لذا اعتبار ندارد و براي بحث و نظر، محل اعتنا نيست. اما چون همواره اين خطر وجود داردكه اين تصور بعضي را نسبت به درس تاريخ دچار مشكل سازد، در اين خصوص توضيحي مختصر داده مي‌شود.
تاريخ در بردارنده دانش ما از گذشته است. اما بدون شك تاريخ به تمامي گذشته نمي‌پردازد. از تمامي گذشته همواره بخشي از آن مورد توجه مورخ قرار مي‌گيرد و بسا كه مورخي ديگر، بخشي ديگر را مد نظر قرار دهد. هيچ مورخي نمي‌تواند ادعا كند كه تمامي گذشته را ثبت و ضبط كرده است، زيرا اصولاً چنين امري محال است. لذا گزينش از ميان رخدادهاي گذشته،‌امري حتمي است. اين سنجش و گزينش محدود و منحصر به منابع دست اول تاريخي كه رويدادها را ثبت و ضبط مي‌نمايد نيست، بلكه مورخاني كه در دنبال مي‌آيند و نظر به منابع دست اول دارند نيز، به سنجش و گزينش درمنابع مقدم دست مي‌زنند.
مردمان هر عصري در رجوع به آثار مورخان، فقط بخشي از تاريخ نوشته‌ها را كه مطلوب و مورد نظر آن‌ها است، مورد توجه قرار مي‌دهند. اي بسا مردمان عصري گوشه‌اي از تاريخ نوشته‌ها را مورد توجه قرار دهند كه نسل پيش از آن‌ها عنايتي بدان نداشته‌ اند. اين جريانِ دائمي ادراك مجدد و بازشناسي تاريخ، هيچگاه متوقف نمي‌شود و همواره پوياو منطبق با شرايط جامعه و خواست هر نسلي، استمرار مي‌يابد.
ايراد كساني كه تاريخ را مرده مي‌پندارند، اگر به گذشته خاموش بشر است ربطي به تاريخنگاري ندارد، كما اين كه اعمال كنوني بشر نيز، روزي به گذشته سپرده خواهد شد. اما اگر ايراد بر دانش تاريخ است هيچگاه ايستايي و توقف نداشته است. در واقع در ارزيابي ركود يا پويايي تاريخنگاري، نبايد به سراغ رخدادهاي تاريخي رفت، بلكه بايد به سراغ مورخان و مطالعه‌كنندگان تاريخ رفت. اين بخش از دانش تاريخي، يعني فاعلان شناسايي آن، اصل و اساس تاريخ را تشكيل مي‌دهند، زيرا هم خود بخشي از تاريخند و هم مطالعه كنندة آن، رابطه پيچيده و توأم با ظرافت و باريك بيني كه در اين جا پيش مي‌آيد، براي عوام قابل درك و تشخيص نيست و كساني كه به تاريخ عنوان مرده مي‌دهند، از همين گروه هستند
درك اينان از تاريخ استاد و سطحي است، در حالي كه ادارك تاريخ مستلزم نگرشي پويا از پديده‌اي پويا است و اين فرايند ساده‌اي نيست و در مقام تحليل نظري، بسيار پيچيده خواهد بود.
اگر تعبير «ادوارد هالت كار»، مورخ انگليسي را از تعامل رخداد با فاعل شناسايي تاريخ، به گفت و گوي گذشته و حال تعبير كنيم، اين گفت و گو زنده و پوياست، ولي ادراكي بيش از سطحي نگري مي‌خواهد تا دانسته شود. نيز اگر اين سخن «كروچه» مورخ ايتاليايي را بپذيريم كه مي‌گويد «هر كسي از كرسي معرفتي روزگار خود به تاريخ مي‌نگرد و لذا، تمامي تاريخ در واقع تاريخ زمان حال است»، در مي‌يابيم كه تا چه اندازه فعليت يافتن دانش تاريخ مستلزم پديده‌اي به نام انسان، آن هم انسان انديشمند و به خصوص انسان مورخ است.
گذشته تاريخي بدون مورخ و به طور كلي انسان زنده، نه موجوديت مي‌يابد و نه درك مي‌شود‌، لذا در ارزيابي دانش تاريخي هر عصر بايد به مردمان آن عصر نگريست.

ادامه مطلب...

دكتر عبدالرسول خيرانديش

 
     استفاده از مطالب با ذکر منبع مجاز مي باشد.                                                                                                    Design: Niknami.ir