ماهنامه الکترونيکي دوران شماره 199   تير ماه 1401
 

 
 

 
 
   شماره 199   تير ماه 1401


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تعداد نمايش: 243 بارنقش آیت‌الله خامنه‌ای در کودتایی که عقیم ماند
مرحوم ری‌شهری(حاکم شرع وقت دادگاه‌های انقلاب ارتش) در کتاب خاطرات خود، ضمن تشریح ابعاد کودتای نوژه، نوشته است: «در ایام ریاست جمهوری معظم‌له اینجانب از ایشان خواستم که برای ثبت در تاریخ، ماجرای کشف کودتای نوژه را به وسیله خلبانی که به ایشان مراجعه کرده، ضمن مصاحبه‌ای تعریف کنند و ایشان نیز پذیرفتند.» در گزارش زیر، نقش آیت‌الله خامنه‌ای در خنثی‌سازی کودتا، توسط مرحوم ری‌شهری روایت شده است.


تعداد نمايش: 230 باربازخوانی یک جنایت
دکتر علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه وقت ایران در جلسه 25 تیر 1367 شورای امنیت سازمان ملل: حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس تنها منادی مرگ و بی قانونی و شرارت بوده و جز ناامنی چیزی به ارمغان نیاورده است. اقدام جنایتکارانه آمریکا در حمله به هواپیمای مسافری نیز یکی از این موارد است که به هیچ وجه در قالب دفاع مشروع قابل توجیه نیست.


تعداد نمايش: 216 بارتلاش هماهنگ اسرائیل، عربستان و عراق برای موفقیت کودتای نوژه
در اجرای کودتا، بعضی کشورهای عرب منطقه و اسرائیل نیز نقش داشتند. عربستان سعودی برای اجرای عملیات، یک چک 10 میلیون دلاری اعطا کرده بود، سازمان جاسوسی اسرائیل (موساد) نیز نقش مهمی در شناسایی افراد مخالف انقلاب در داخل کشور و معرفی آنها به بختیار داشت و در پی هماهنگی‌های ایجاد شده میان نیروهای کودتا در تهران و پاریس، حملات زمینی و هوایی عراق علیه ایران با نزدیک‌شدن زمان کودتا گسترش یافت.


تعداد نمايش: 212 بارطولانی‌ترین آدم‌ربایی سیاسی در تاریخ معاصر جهان
40 سال پیش در تیرماه سال 1361، چهار دیپلمات ایرانی در خاک لبنان توسط فالانژهای وابسته به رژیم صهیونیستی ربوده شدند. این آرم‌ربایی از جمله گره‌های تاریخی است که هنوز نکات ناگفته فراوانی درباره آن وجود دارد. در کتاب «انقلاب اسلامی و احیای هویت دینی شیعیان لبنان» که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده، بخشی از این ناگفته‌ها روایت شده است که در این نوشتار می‌خوانید.


تعداد نمايش: 234 باربازشناسي رفتار گروه تروريستي فرقان
ماه تیر ۱۳۵۸ گروه تروریستی فرقان اقدام به ترور «حاج تقی حاج طرخانی» و آیت‌الله «سید رضی شیرازی» کرد. پیش از این در اردیبهشت همان سال نیز سرلشکر «محمد ولی قرنی» و استاد «مرتضی مطهری» توسط افراد این گروه ترور شدند و پس از آن نیز در شهریور ۱۳۵۸ شاهد سه مورد ترور علیه «حاج مهدی عراقی»، «حسام عراقی» و «حاج حسین مهدیان» بودیم. در آذر همان سال نیز آیت‌الله «شیخ محمد مفتح» و آیت‌الله سید محمد علی قاضی طباطبایی توسط گروه تروریستی فرقان ترور شدند.


تعداد نمايش: 221 باردکوئه‌یار: ایران حق داشت به سازمان ملل اعتماد نکند
به نظر من اشکال سازمان ملل این بود که پس از پایان جنگ ایران و عراق به تنبیه آغازگر جنگ (عراق) نپرداخت. در مورد حمله عراق به کویت بلافاصله و کاملا آشکارا گفتند که باید صدام را چگونه تنبیه کرد، و تنبیه کردند. در حالی که در باره حمله عراق به ایران هیچ یک از قدرت‌های بزرگ حتی روسیه یا چین هم حاضر نشدند متجاوز را محکوم کنند.


تعداد نمايش: 235 بارجنایت هولناک رضاشاه در مسجد گوهرشاد به روایت سفیر آمریکا
«هورنی بروک» سفیر آمریکا در تهران: قوای رضا شاه با تیربار زائران امام هشتم شیعیان(ع) را گلوله باران می‌کردند که منجر به تلفات هولناکی شد. آنها ۱۲۸ نفر از زائران کشته شده را در گودال‌هایی دفن کردند. صدها نفر را هم مصدوم کردند و شمار بازداشت شدگان بیش از ۸۰۰ نفر است.


تعداد نمايش: 230 بارروایت شیخ بهلول از واقعه مسجد گوهرشاد
واقعه مسجد گوهرشاد در تاریخ تحولات سیاسی معاصر یک رویداد پراهمیت سیاسی و اعتقادی به شمار می‌رود. رویارویی خونین روحانیون و مردم علیه حکومت وقت، شکاف عمیقی را میان مردم و نظام استبداد رضاخانی ایجاد کرد. مقاله پیش‌رو این واقعه تاریخی و سهم مرحوم شیخ محمد تقی بهلول، واعظ و خطیب سرشناس آن زمان، در شکل‌گیری قیام خونین مسجد گوهرشاد مشهد را شرح داده است.


تعداد نمايش: 239 بارخاطره یکی از افسران رضاخان از جنایت در مسجد گوهرشاد
افسرهنگ پیاده لشکر خراسان: روی زمین مملو از اجساد انسان‌ها بود. جای پا برای عبور به سختی پیدا می‌شد. دالان‌هایی که از دو طرف ایوان جنوبی مسجد گوهرشاد به فلکه منتهی می‌شد، مملو از جنازه بود. شستن دیوارهای این دو دالان از خون امکان‌پذیر نبود. در نتیجه مجبور شدند دیوارهای این دو دالان را تا ارتفاع ۲ متر زنگ بزنند. پاسبان‌هایی که مامور دفن جسدها در گودال‌ها بودند می‌گفتند هنگام دفن فریاد ناله کسانی که هنوز زنده بودند به گوش می رسید.


تعداد نمايش: 194 بارمعرفی کتاب «کودتای نوژه»
برای محققان و پژوهشگرانی که در زمینه توطئه‌های دشمنان در سال‌های اولیه انقلاب اسلامی کنکاش می‌کنند، مطالعه کتاب «کودتای نوژه» بسیار مفید و راهگشاست. این کتاب پیش از پرداختن به کودتای نوژه، در ۴۰ صفحه نخست به ریشه‌یابی شکل‌گیری توطئه‌ها علیه انقلاب اسلامی می‌پردازد و سپس در 100 صفحه بعدی چهره‌های اصلی دخیل در توطئه‌ها اعم از عناصر خارجی و داخلی را معرفی کرده و نمونه‌هایی از مهمترین این توطئه‌ها را شرح داده است.


آیا امریکا شاه را برکنار کرد؟!
چند سالی است که این شایعه در فضای مجازی باب شده که چون شاه، ایران را به قدرتی منطقه‌ای تبدیل کرده بود، امریکا نگران شد و او را برکنار کرد. این شبهه از چند دیدگاه قابل بررسی و پاسخگویی است.
قدرت نظامی ایران
ایران در آن زمان نسبت به شماری از کشورها از قدرت نظامی بیشتری برخوردار بود ولی ابرقدرت نظامی منطقه به شمار نمی‌رفت. از سال 1352 با افزایش قیمت نفت، درآمدهای نفت ایران هم رو به فزونی نهاد. یعنی از نظر دارایی نقد نیز رشد چشمگیری یافت و البته همه کشورهای نفت خیز چنین بودند. از همین سال براساس دکترین ریچارد نیکسون رییس جمهور امریکا، تامین امنیت خلیج فارس و بخشی از منطقه به شاه سپرده شد. یعنی شاه به ژاندارمی منطقه گمارده شد. این جایگاه اعطایی امریکا بود و با پشتیبانی امریکا محقق شد و ناشی از پویایی خودجوش مولفه قدرت ایران نبود. با این حال قدرت نظامی و اقتصادی شاه نسبت به اسراییل و یا ترکیه و به ویژه شوروی برتری نداشت.
در آن زمان صفر تا صد قدرت نظامی ایران ساخته و پرداخته امریکا و تحت مدیریت حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار مستشار امریکایی قرار داشت. قدرت نظامی ایران خود اتکا، درون زا و تولیدی و ساخت داخل نبود. استراتژی سیاسی و نظامی ایران توسط امریکاییان تعیین می‌گردید. برای مثال به دیکته امریکا، شوروی و عراق دشمن ایران به شمار می‌رفتند
پایه دوم قدرت شاه یعنی ساواک نیز ساخته و آموزش دیده و مجری راهبردهای امنیتی امریکا و اسراییل بود. سازماندهی بنیادین ساواک بر تامین امنیت داخلی و سرکوب جنبش‌های مخالف استوار بود. از این نظر از قدرت فائقه برخوردار می‌نمود ولی ساواک را می‌بايست از اقمار سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و اسراییل به شمار آورد و نمی‌توان آن را دارای هویت و شخصیت مستقل فرض نمود.
قدرت ارتش ایران نیز عمدتا بر نیروی هوایی متکی بود که وابستگی همه جانبه به هواپیماهای تولید امریکا داشت و طبعاً زیر نظر مستشاران، نگهداری، تعمیر، تعویض قطعات و .... انجام می‌گرفت. به طوری‌که افسران ایرانی اجازه تعمیر یا تولید هیچ قطعه‌ای از هواپیماها را نداشتند. انواع آموزش نظامی ایران از جمله به‌‌کار‌گیری سلاح های خریداری شده نیز در امریکا انجام می‌شد. از سوی دیگر، قدرت نظامی ایران عمدتا هواپایه و متکی به هواپیماهای جنگنده کوتاه برد بود و هیچ جنگنده و یا بمب افکن دور پرواز و یا استراتژیک و همچنین هیچ موشک زمین به زمین در اختیار نداشت و از این نظر دچار فقر ابزار نظامی بوده و سخت آسیب پذیر می‌نمود.
عامل دیگر یعنی «جمعیت» نیز از مولفه‌های قدرت ملی شمرده می‌شود و ایران آن زمان از ظرفیت مناسبی برخوردار بود ولی شاه به جز کوشش‌های بی ثمر و ابتر در قالب طرح سپنتا و پایداری ملی، ملت را تحت هیچ نوع سازماندهی و آموزش دفاعی قرار نداد و از این ظرفیت ملی چشم پوشید.
قدرت اقتصادی ایران
ایران عصر پهلوی از نظر اقتصادی قدرتی درجه اول به شمار نمی‌رفت. چون از زیرساخت‌های لازم برخوردار نبود. اقتصاد ایران درون زا نبود، بلکه به صنایع مونتاژ اتکا داشت. فاقد توان تولید ‌‌کالاهای استراتژیک بود. چنان‌که برای مثال سیمان عمدتا از خارج می‌آمد و حتی وقتی در 1355 خواست برنامه کشور را تغییر دهد تا پروژه‌های عمرانی بیشتری انجام گیرد، کارشناسان به او گفتند اگر چنین کنیم باید بر واردات سیمان بیفزاییم و ما حتی ‌کامیون کافی برای انتقال سیمان نداریم. صنعت خودروی ایران تقریبا از هیچ مزیتی درخور برخوردار نبود.
در آن زمان اقتصاد ایران چنان ظرفیتی محدود داشت که حتی امکان جذب ۲۰ میلیارد دلار درآمد سالانه نفت وجود نداشت. سخن معروف شاه موید این مدعاست. او می‌گفت سالها از بی‌پولی سخن می‌گفتیم اما الان نمی‌دانیم با این همه پول چه کنیم. این بود ‌که ده میلیارد در صنایع هسته‌ای فرانسه (یورودیف) سرمایه گذاری کرد، همین مقدار برای خرید سلاح‌های جدید اختصاص داد، و مبالغ مشابهی را نیز به کشورهای هند، مصر، سودان، سوریه، پاکستان، اسراییل، انگلستان و ... بخشید.
شاخص‌های بهداشتی و درمانی، آموزش و تولید علم نیز در ایران از استانداردهای جهانی عقب بود. مثلا ایران از کشوری مانند هند، پاکستان و بنگلادش پزشک وارد می‌کرد. شاه می‌گفت اگر دولت‌های غربی بخواهند در باب انرژی‌های تجدیدپذیر مطالعه کنند ما هزینه‌اش را تقبل می‌کنیم. این یعنی اقرار به عدم وجود زیرساخت.
قدرت نرم ایران
می‌دانیم افزون بر قدرت سخت، هر کشور مدعی می‌بایست از قدرت نرم، از جمله از توان تولید گفتمان و یا گفتار نو و


 
     استفاده از مطالب با ذکر منبع مجاز مي باشد.                                                                                                    Design: Niknami.ir